DUBRA

Historia
.
A comarca que hoxe é Val do Dubra, estivo habitada dende moi antigo.

Linda ó norte con Tordoia, ó sur con Ames, ó sureste con Santiago, ó este con Trazo, ó oeste con Santa Comba e A Baña.
Surcado de norte a sur polo río Dubra, que marcha polo fondo da depresión meridiana Tuy-Carballo, desembocando no Tambre en Portomouro.
Ten unha superficie de 108,2 kms. cadrados.
Divídese en 12 parroquias e 99 entidades:

Parroquias:
Parroquia:                                        Superf.(km2)           Poboación
1 ARABEXO                                           18,20                      320        
2 BEMBIBRE                                            4,51                      918
3 BUXÁN                                                   9,13                       344
4 COUCIEIRO                                       13,05                        472
5 ERVIÑOU                                                7,70                      152
6 NIVEIRO                                                  8,81                       313
7 PARAMOS                                               6,35                       214
8 PORTOMEIRO                                       8,49                       200
9 PORTOMOURO                                     6,41                       416
10 RIAL                                                       9,70                       785
11 SAN ROMÁN                                         6,00                       311
12 VILARIÑO                                             10,25                       135

Arabexo
Lugares da parroquia de Arabexo no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Albagueira | O Burgo | O Campo do Río | A Cancela | O Casal | Os Caseiros | Castrillón | As Cerdeiras | A Fonte | A Igrexa | O Monte | O Outeiro | Outrocanto | O Pino | Rebordelos | O Vilar | Xariñas
Bembibre
Lugares da parroquia de Bembibre no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Arcai | Bembibre | O Campo da Feira | O Casal | A Corredoira | A Graciosa | A Mexerica | O Pazo | Socortes | A Taboada
[]Buxán
Lugares da parroquia de Buxán no concello de Val do Dubra (A Coruña)
As Cañotas | Carral | Casais | A Coruña | O Cruce | A Igrexa | Montemaior | Padrón | Quintán | As Quintáns | Reboredo de Abaixo |Reboredo de Arriba | Reboredo do Medio | Vilar | Vilasuso
[]Coucieiro
Lugares da parroquia de Coucieiro no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Bascuas | Gontar | A Igrexa | Lal | Maxais | O Porto | Portomedal | Vilalba | Vilar
[]Erviñou
Lugares da parroquia de Erviñou no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Abelenda | Erviñou | San Cristovo
[]Niveiro
Lugares da parroquia de Niveiro no concello de Val do Dubra (A Coruña)
A Algaria | O Barral | Campana Arriba | A Igrexa | Nariño | Niveiro do Medio | A Pedregosa | A Rocha | O Seixal | A Torre Branca
[]Paramos
Lugares da parroquia de Paramos no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Carballosa | A Cavada | Paramos | O Pombal | Quintáns
[]Portomeiro
Lugares da parroquia de Portomeiro no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Cerradelo | Portomeiro | Vilardoa
[]Portomouro
Lugares da parroquia de Portomouro no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Cernadas | Novais | Portomouro de Abaixo | Portomouro de Arriba | Xermán
[]Rial
Lugares da parroquia de Rial no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Arnexo | Buiro | O Campo de Carlexo | O Campo de Rial | O Campo dos Cochos | Carlexo | O Carral | O Castro | Costenla | O Foxo |Loureiro | Malvares | Pousada | O Rieiro | Santo Estevo | Soutiño | O Viso
[]San Román
Lugares da parroquia de San Román no concello de Val do Dubra (A Coruña)
A Carreira | Cebei | Estebande | Insua | A Lesta | Novexilde | San Román | Vilar | Xermil
[]Vilariño
Lugares da parroquia de Vilariño no concello de Val do Dubra (A Coruña)
Cornes | A Igrexa | A Picaraña | Vilariño

[]Parroquias de Val do Dubra

Arabexo (Santa María) | Bembibre (San Salvador) | Buxán (Santiago) | Coucieiro (San Martiño) | Erviñou (San Cristovo) | Niveiro (San Vicente) | Paramos (Santa María) | Portomeiro (San Cosme) | Portomouro (San Cristovo) | Rial (San Vicente) | San Román (Santa Mariña) | Vilariño (San Pedro)

Castros e mámoas:
PARROQUIA DE ABAREXO (Santa Maria)
- 01.YC05 - Castro. "Castro de Tenzas da Costa", GA15088Ref001 (Costa, Rebordelos-Abelenda)
- 01.YC06 - Castro. "O Castrillón", GA15088019 (O Burgo)PARROUIA DE BEMBIBRE (San Salvador)
- 02.YC22 - Arquitectura militar. "Castelo do Pazo. O Castelo", GA15088007 (OPazo)

PARROQUIA DE BUXAN (Santiago)
- 03.YC19 - Castro. "Castro de Buxán", GA15088008 (A Igrexa)
- 03.YC20 - Túmulo. "Mámoa 1 da Costa do Marco", GA15088017 (Costa doMarco, Vilar)
- 03.YC21 - Túmulo. "Mámoa 2 da Costa do Marco", GA15088018 (Costa doMarco, Vilar)
- 03.YC22 - Indeterminado. "Facho", GA15088Ref003 (Montemaior)

PARROQUIA DE ERVIÑOU (San Cristobo)P.G.O.M de VAL DO DUBRA (A CORUÑA)DOCUMENTO INICIAL 8
- 05.YC10 - Castro. "Castro de Erviñou", GA15088Ref002 (San Cristovo)
- 05.A11 - Carballeira de la Capilla de San José (Abelenda)

PARROQUIA DE NIVEIRO (San Vicente)
- 06.YC12 - Castro. "Castro de Niveiro", GA15088023 (Niveiro do Medio)
- 06.A13 - Árbol. Roble centenario en A Igrexa (A Igrexa)

PARROQUIA DE PARAMOS (Santa María)
- 07.YC12 - Castro. "Castro de Santa María de Paramos, Castro de Paramos, ACroa, O Castro", GA15088024 (Paramos)
- 07.YC13 - Túmulo. "Mámoa 1 da Taberna Vella", GA15088001 (Pedras Negras, ACavada)
- 07.YC14 - Túmulo. "Mámoa 2 da Taberna Vella", GA15088002 (Pedras Negras, ACavada)

PARROQUIA DE PORTOMEIRO (San Cosme)
- 08.YC11 - Arquitectura militar. "Castro do Castelo", "O Castelo de Portomeiro"GA15088005 (Portomeiro)
- 08.YC12 - Castro. "Castro de Vilardoa", GA15088Ref004 (Cerradelo)
- 08.YC13 - Túmulo. "Mámoa 1 Paraños, Vilardoa", GA15088013 (Vilardoa)
- 08.YC14 - Túmulo. "Mámoa 2 Paraños, Vilardoa", GA15088014 (Vilardoa)
- 08.YC15 - Túmulo. "Mámoa 1 de Mato Grande", GA15088015 (Vilardoa)
- 08.YC16 - Túmulo. "Mámoa 2 de Mato Grande", GA15088016 (Vilardoa)

PARROQUIA DE PORTOMOURO (San Cristobo)
- 09.YC25 - Castro. "Castro de Portomouro", GA15088010 (Portomouro de Arriba)
- 09.YC26 - Necrópolis. "Sartegos, Pedra do Home", GA15088009 (Portomouro deArriba)Para ver máis da Pedra do Home: http://apedradohome-patinho.blogspot.com/

PARROQUIA DE RIAL (San Vicente)
- 10.YC37 - Castro. "Castro de Rial", GA15088011 (O Castro)
- 10.YC38 - Castro. "Castro de Ramona, Castro de Malvares", GA15088006 (Malvares)
En Malváres, aínda que en EPTISA non o fan constar hai unha mámoa, así o demostra tanto a toponimia(A Mámoa) coma a morfoloxía do terreno
- 10.YC39 - Castro. "Castro de Boiro", GA15088Ref005 (Pousada)

PARROQUIA DE SAN ROMAN (Santa Mariña)
- 11.YC36 - Túmulo. "Mámoa 1 de Porto Rabeiro", GA15088003 (Xermil)
- 11.YC37 - Túmulo. "Mámoa 2 de Porto Rabeiro", GA15088004 (Xermil)
- 11.A38 - Carballeira en San Román (San Román)

PARROQUIA DE BEMBIBRE(San Salvador)
Castro do Pazo
Mámoa do Brañón

Como se ve pola cantidade de castros e mámoas, Dubra estivo habitado dende moi antigo e con moitas entidades.
Mapas dos castros e mámoas:
http://maps.google.es/maps/ms?ie=UTF8&hl=es&msa=0&msid=110951164832519785436.0004346aeaa3b7cd4ab47&z=11&om=1

Para máis información, descripción dos castros, etc: http://castrosdevaldodubra-patimho.blogspot.com/

Etimoloxía de Dubra:
Suevo = corriente de agua, río
Eslavo = (dubr) bosque, roble
BEMBIBRE:
i.e. = P(B)aemeiobrix(briga)=
P(B)ae=río,
meio=entre,
brix(briga)=fortaleza, lugar en alto; =
fortaleza(lugar en alto) entre ríos
Para ver máis sobre os significados dos topónimos: http://toponimiadevaldodubra-patinho.blogspot.com/

Personaxes ilustres de Val do Dubra

Miro

Un dos primeiros documentos que menciona á Dubra é o Cronicón Iriense, donde o rei suevo Miro(570-583) dona á sé de Iria Flavia a diócese de Dubra:
et Mirus cepit Bracaram et fecit concilium Bracarensem sedundum, ubi Andreas fuit, in era DCX Et Mirus sedi sue Hiriensi contulit dioceses, scilicet: Morracium,Saliniensem, Moraniam, Celenos, Montes, Metam, Merciam, Tabeyrolos, Velegiam, Hour, pistomarcos, Amaeam, Coronatum, Dormianam, Gentinas, Celticos, Barchalam, Nemarcos, Vimiantum, Selagiam, Bregantinos, Farum, Scutarios, Duuriam, Montanos, Nemitos, Prucios, Bisacos, Trasancos, Lavacencos et Airos, et alias que in canonibus resonat. (Transcripción e notas de Manuel-Rubén García Alavarez, Memorial Hisatórico Español, (R.A.H.), Tomo L. Madrid. 1963".
Traducción: Miro Tomou baixo o seu dominio a Braga e reuniu o Concilio Bracarense segundo, onde acudíu Andrés no ano 610. E Miro puxo baixo a súa sé Iriense as seguintes dióceses a saber: O Morrazo, Salnés, Moraña, Caldas, Montes, Meta, Merza, Tabeirolos, Valga, Louro, Nemancos, Vimianzo, Seaia, Bergantiños, Faro, Escudeiros, Dubra, Montaos, Nendos, Pruzos, Bezoucos, Trasancos, Labacengos e Arros, e outras das que se ten mención nos canones

1016 César Arias foi un cabaleiro-soldado que donou en 1016 una Igrexa de Buxan, cas suas posesións, ó Mosteiro de S. Martiño Pinario. De Buxan recibía o devandito Mosteiro os mellores tributos de trigo e centeo. Ainda existe en Buxan o topónimo Agro do Cabildo.

Templarios
1241 No documento de 1241 o mosteiro de Oseira cede aos templarios unha serie de propiedades nesta comarca, que lles vendera Gómez Ares e a súa esposa María Fernández; localizábanse estes bens in tota terra de Trastamar et de Duvria et in Bregantinos et in Canzes... Máis en: http://documentos-patinho.blogspot.com/

1752 Pablo Villarino naceu en San Salvador de Bembibre- Buxán (A Coruña) cara ao ano 1752.
Eran os seus pais Ángel Villarino e Teresa Pieyra, segundo o escritor xenealista arxentino Ibargurren, e segundo Castro López eran Ángel de Villarino e Josefa Pequeño. Máis en: http://personaxes-patinho.blogspot.com/
1835 Eduardo Pondal a súa relación con Dubra ven de que menciona os seus nomes nalgúns dos seus poemas. Coñecíu Dubra, porque entre Carballo e Santiago había(aínda quedan trazos dél) un camiño moi antergo(Véxase: http://caminhos-patinho.blogspot.com/), polo que pasaba nas súas viaxes.

Así escribíu:
Fugitiva Portomeiro, ... Máis en: http://personaxes-patinho.blogspot.com/

1876 Cándido Pumar Torres, nado en Buxán(1876 - 1942) Foi:
-Coengo Penitenciario da Catedral
-Vicecanciller da Universidade Pontificia
-Catedrático do Seminario de Santiago
-Administrador do Pazo de Raxoi. Máis en: http://personaxes-patinho.blogspot.com/

1970 Ares Espada descubríu dúas estatuíñas de 80x18x16 e 85x21x16cms. na capela de San Xoan Bautista das Augas Virxes(Bembibre), flanqueaban a porta. Son dous xoves cantores do coro pétreo da catedral de Santiago, atribuídos ó Mestre Mateo. Chamoso Lamas recuperóunas en 1970 para formar parte da reconstrucción do coro de pedra do Museo Catedralicio.

1960 Dende antigo o Concello era coñecido por Buxán que cambia a Val do Dubra en 1960
Como concello creouse no 1835 coa denominación de Buxán
A Casa Consistorial de Val do Dubra estivo primeiro en Buxán(ata fináis do século XIX), logo trasladouse á Corredoira(Bembibre) a principios do s. XX; polos anos 20 do S. XX pasou a Casal(Niveiro) e volvíu a Bembibre no 1924; coa 2ª República(1931-1939) sitúase en Taboada(Niveiro) e no 1958 instálase no lugar actual.

Remodelada casa consistorial, inaugurada o 14 de Xaneiro de 2011

Antes era a casa rosa, e agora é a casa...

Dubra é zona de paso para moitas poboacións importantes hoxe e na antigüedade.
Unha das razóns é que se encontra na depresión meridiana Tuy-Carballo

É tamen lugar de paso para as minas de Xallas.
Moitos sitúan a Vía XX per Loca Marítima do Itinerario de Antonino por Portomouro(Entrepontes), correspondente a "mansio" Ad duos pontes

Véxase éste debuxo do noso veciño Coso(Marcos Castro Vilas), quen sitúa a XX per loca marítima por Portomouro, Coucieiro, Carboeiro, e dirección a Xallas. Ou sexa polo lado oeste do río Dubra.
Outros estudiosos sitúana por Portomouro, Niveiro, Erviñou e dirección a Carballo. Ou sexa polo lado este do río Dubra.

O certo é que coinciden con dous camiños moi(quizais pre romanos), moi antigos.
Ver máis destes camiños en: http://caminhos-patinho.blogspot.com/

Dubra é rico en etnoloxía

Para ver máis fotos de lugares, cousas curiosas, costumes, etc. de Dubra: http://fotosdevaldodubra-patinho.blogspot.com/

Dubra tamén é rica en construccións, tanto civil coma relixiosa

Máis fotos en: http://iglesiasvaldodubra-patinho.blogspot.com/

Tamén ten ritos pagás

Por exemplo este cruceiro nunha "pedra da serpe". Máis en: http://cruceirorial-patinho.blogspot.com/

E non se pode un esquecer da Pedra do Home

Máis en: http://apedradohome-patinho.blogspot.com/

En moitas fachadas hai pedras labradas, curiosas, singulares, por desgracia algunhas fachadas foron mal restauradas e desapareceron escudos heráldicos, marcas de canteiros, etc.

Máis en: http://pedras-dubra-patinho.blogspot.com/

BIBLIOGRAFÍA:

Xerardo Agrafoxo: o hábitat castrexo no Val de barcala, Amaía e o Val do Dubra. Sementeira
Celtiberia.net
Lourdes Romero: Rial
CODOLGA
Carlos Nárdiz Ortiz: El territorio y los caminos de Galicia
Carlos Pereira Martínez: DÚAS ENCOMENDAS TEMPLARIAS GALEGAS DESCOÑECIDAS: LENDO E SAN SADURNIÑO
Eptisa: Pxom de Val do Dubra

servido por Manolo sin comentarios compártelo

PEDRAS SINGULARES DE VAL DO DUBRA

Pedras
ESCUDO CASA FRAGA DO RIEIRO(RIAL):
Escudo na fachada da Casa de Fraga do Rieiro(Rial).
Escudo de David ou selo de Salomón, símbolo do xudaísmo. É a unión de dous triángulos equiláteros, considerados como dous triángulos perfectos.
Estos dous triángulos a súa vez forman 6 triángulos, que incrementan a 12 aristas interior o exteriores darredor da estrella. Estas representan ás doce tribus de Israel.
A lenda conta que Salomón, fillo de David, levaba un anillo ca estrela de seis puntas.
Seguramente o fundador da casa era de orixe xudeu.
Esta casa era donde os quintos da zona se viñan medir para incorporarse ó exército. Hai moitos anos o Sr. Perfeuto(R.I.P) enseñoume un artefacto de madeira para tal efecto. O fillo, Sr Manolo de Fraga, amigo de conservar cousas antigas(boa costume) seguro que o conserva, espero poder sacarlle algunha foto e poñela eiquí.

ESCUDO CASA CABANAS DE IGREXA(RIAL):
Ó igual que o escudo da casa de Fraga do Rieiro é un escudo de David. Está máis desgastado e é máis pequeno. Non había fachada de abondo para chantarlle enriba o nº da casa...

PEDRAS TALLADAS SOBRE O DINTEL DA CASA DE RIVAS DO CARRAL(RIAL)

PEDRAS TALLADAS SOBRE O DINTEL DA QUE FOI CASA DA ESCOLA DO CARRAL(RIAL)

PEDRAS LEONADAS A ENTRADA DO ATRIO DA IGREXA DE RIAL

PEDRA DA SERPE NO CEMITERIO DE RIAL

Marcas nun dos lateráis da pedra

Ver máis en: http://cruceirorial-patinho.blogspot.com/

A PEDRA DO HOME

Ver máis en: http://apedradohome-patinho.blogspot.com/

RELEVE DE CARBOEIRO

Foto: Coso. Celtiberia.net
Estes releves de Carboeiro(Parroquia de Rial, Concello de Santa Comba), Encóntranse nun esquinal dunha casa particular. Intentáronse darlle varias explicacións. A min dame a impresión que é un home(laico ou leigo) facendo carbón.
O esquinal que da ó sureste ten unha imaxe que semella dunha virxe.
Na base ten unha inscripción muy difícil de ler e de interpretar dado o seu desgaste e no lugar onde se atopa.

servido por Manolo sin comentarios compártelo

IGREXAS E CRUCEIROS DE VAL DO DUBRA

Igrexa de Erviñou

En 1712 nun lateral fundaron unha capela D. Alonso garcía Varela e D. Tomé da Pena, veciños de Rial adicada a San Antonio de Padua.
Na fachada presenta unha porta alintelada con fornela superior.
Campanario con dous arcos de medio pundo sobre os que rematan dúas bólas e un pináculo cun van circular.

Igrexa de Coucieiro

Ten unha nave de planta rectangular. Muros de cadeirado granítico con tellado de tella. A fachada ten unha porta alintelada. Sancristía pegada á cabeceira. Espadana, construída no s. XVIII, con dobre corpo de campás rematada por un frontón semicircular partido. Ten uns curiosos canzorros se soportan o peso dos beirais do tellado.
Ten retablos con esculturas no seu interior.

Ermida de San Lorenzo

Ten unha nave de planta rectangular. Os muros son de cachotaría. A fachada está decorada por unha cruz e un pináculo. No interior hai unha ara e unha seteira.

Cernadas

Pazo construído para ser unha residencia nobiliaria pero que se usou como asilo e actualmente alberga o Proxecto Home. Vinculado a San Martín Pinario e a condes de Bugallal. Planta en forma de "U" Na fachada principal destacan a escaleira de acceso de dous tramos que se unen no primeiro piso, catro balcóns na á esquerda, e na dereita ábrense seis ventás e aparece o escudo de armas. Capela pegada na que se atopan os sepulcros dos condes de Bugallal. Muro de peche con portón, labrado en cadeirado e unha grande porta con frontón triangular partido, decoración a base de bólas e flanqueada por dúas garitas circulares con bancos de pedra pegados.
Orixinalmente tiña tres altares.

Capela de San Xoán de Bembibre

En obras de restauración

Un dos dous cantores do coro pétreo da cátedral de Santiago que estivo tres anos flanqueando a entrada da capela de San Xoán(máis en: http://dubra-historia-patinho.blogspot.com/)
En 1970 Ares Espada descubríu dúas estatuíñas de 80x18x16 e 85x21x16cms. na capela de San Xoan Bautista das Augas Virxes(Bembibre), flanqueaban a porta. Son dous xoves cantores do coro pétreo da catedral de Santiago, atribuídos ó Mestre Mateo. Chamoso Lamas recuperóunas en 1970 para formar parte da reconstrucción do coro de pedra do Museo Catedralicio.

O rexidor Juan Baleato, izquierda, ca placa e o párroco Xosé Ortoño
FOTO: M.M.O.

Foi restaurada e inaugurada ó 24 de Xuño de 2009.
Esta ermida foi construída no século XVII. Antigamente existía outro inmoble do s. XII

Cruceiro e capela(nova) de Santo Estebo de Malvárez

Ésta é a capela nova e o cruceiro(parte dél orixinal) de Santo Estebo, sita en Malváres; a antiga capela estaba no lugar que lle daba nome: Santo Estebo.
Ésta capela era moi antiga: no 1607 xa consta nalgún documento e no 1791 erixíuse unha confraría á que o papa Alexandre VII(1599-1667) lle concedíu a graza do xubileo e indulxencia plena ós devotos que se alistasen na confraría e practicasen obras de piedade os días de Santo Estebo(26 de Decembro), o día da Ascensión do Señor{xoves da sesta semana pascual(ou domingo seguinte)}, o día da traslación dos ósos do santo(3 de Agosto) e un martes de pregarias públicas ó ano. Nembargantes a confraría acabóu desaparecendo.
Esta capela antiga tiña unha fonte(está cuberta pola maleza e deteriorada):

Foto do libro Rial de Lourdes Romero Antelo

Igrexa de paramos

Foto tomada de http://www.valdodubra.es/Historia.php

Fotos tomadas de: http://www.turgalicia.es/sit/ficha_datos.asp?crec=22480&ctre=1211&cidi=E

Autor: Javier Pais

Autor: blogportomouro@gmail.com

De estilo románico rural galego do século XIII. Nave e ábside de pranta rectangular. No testeiro ábrese un ventanuco con columnas e unha ancha arquivolta axedrezada, sobre o piñón do ábside hai unha cruz sencilla e no da nave outra máis traballada inscrita nun círculo.
Os laterais ornaméntanse con ménsulas antropomórficas, vexetais e animais.

Pedro Lorenzo fundou unha capela con advocación a San Pedro , que no ano 1586 herdaría Inés Ardeleiro
A sacristía é de época posterior, posiblemente de cando foi restaurada no ano 1646.

No 1741 tiña a bóveda da capela maior pintada e o corpo da igrexa faiado.

Cruceiro:
Ten unha cruz rectangular con brazos con chafláns e remates florenciados con botón central.
Aparecen figuras de Cristo e A Piedade.
Capitel cúbico con follas e caras; fuste octogonal cuadrado; base cúbica apoiada nun escalón de planta cadrangular.

Igrexa de Portomeiro

Estas fotos mostran a destrucción da igrexa polo temporal de febreiro de 2002 no que un raio derribou o campanario.

En 1527 foi reedificada por Juan de la Vega(natural de Santader)
No 1681 Roque Rodríguez Vilariño fundou unha capela en advocación a Nosa Señora do Rosario
O campanario está inscrito en dous arcos de medio punto e encima un arco apoiado nos dous.

Igrexa de Niveiro

Reloxo de sol da igrexa de Niveiro

A cruz do cruceiro ten formas de catro picos-petalo e os paus da cruz en sección cadrada. O Cristo é rustico e a Virxen a súas costas en actitude orante apoiando os pés sobre a cabeza e alas dun anxelote.
Capitel decorado.

Detalle da cúpula
A fachada de perpiaños ben labrados ten unha porta enmarcada por un arco de medio punto, unha fornela na que se atopa a imaxe do patrón e decorada con bólas nas esquinas. Campanario cadrangular.
Ten un reloxo de sol no lateral de poñente.
En 1626, fundou Andrés Domínguez unha capela, arrimada á igrexa, dedicada ós santos André e San Luís que desapareceu a mediados do século XVIII.
En 1860 un raio destruíu a torre e parte do templo.

Capela de niveiro do medio

Igrexa de San Román

No 1710 o veciño de Bembibre Domingo Gómez fundou nesta igrexa unha capela á devoción de San Alberte
O campanario está inscrito nun dobre arco de medio punto e rematado en pináculo.

Igrexa de Portomouro

En 1741 aínda conservaba un retablo interesante.
En 1755 Ignacio Martínez(de Troitosende) fixera traballos no lado da epístola e faría un pé para a imaxe de San Cristovo.
A vella igrexa de San Cristovo sería reedificada a primeiros do século XIX.

Igrexa de Vilariño

Tiña dous colaterais, desaparecidos a mediados século XIX. Ó lado da epístola encontrábase unha capela cá advocación de San Silvestre que fundara Juan de Seoane.
Na fachada destaca o campanario nun dobre arco de medio punto, sobre él un pequeno frontón.

Igrexa de Arabexo

Planta rectangular, porta con sistema de construcción arquitrabado e campanario con dous arcos de medio punto sobre os que está un frontón semicircular.

Igrexa do Pazo(San Salvador de Bembibre)

Foto subida de:http://www.valdodubra.com/galeria/visitas/visitas.htm

É de destacar desta igrexa o retablo e unhas gárgolas(as fotos que teño vense borrosas, se alguén dispón delas e quere mandarmas: manolonegreira@gmail.com. Grazas)

Igrexa de Rial

Altar de Xesús Nazareno(arriba)
Altar de Nosa Señora do Rosario
Fachada principal
Retablo Maior(abaixo)
Fotos tomadas do libro Rial de Lourdes Romero

A antiga xa consta en documentos no 1741. A principios do século XIX remátase a construción recente con tribuna e os tres altares: o maior e os lateráis de Nosa Señora do Rosario e de Xesús Nazareno.
A fachada de estilo barroco ten un frontón semicircular partido decorado e unha escultura do patrón(San Vicente) nunha fornela. Campanario cadrado con catro balcóns.
.
Capela da Abelenda

Foto subida de:http://www.valdodubra.com/galeria/visitas/visitas.htm

Mapa de sitios de interés e rutas de sendeirismo de Val do Dubra

Foto subida de: www.valdodubra.esCapela do Espíritu Santo

Ésta ermida foi aumentada en 1783, facéndolle a entrada principal fóra do costume de orientar o altar cara oriente. No interior sobre a porta ten unha fornela(tapiada) na que estaría algunha imaxe.

Detqlle do cruceiro

Igrexa de Buxán

Detalle da portada

Reconstruída entre 1909 e 1913, pero conserva algúns restos románicos. Ten unha nave de planta rectangular. A cuberta é a dúas augas. A fachada ten unha porta e un relevo de Santiago Matamoros. Campanario de estilo neogótico.
Ten retablos, un neogótico e outro barroco, con esculturas no seu interior.

Conserva o presbiterio primitivoe un novo retablo, que imita a fachada da catedral de Milán, colocaronse as imaxes da anterior, entre as que destaca un Santiago peregrino de Ferreiro ou da súa escola .

Esta igrexa é bastante antiga e tivo moita importancia nos seus tempos. Está construía sobre parte dun castro(véxase: http://castrosdevaldodubra-patimho.blogspot.com/)

Igrexa de Erviñou

Igrexa e cruceiro de Niveiro

Igrexa de Buxán

Detalle Cruceiro Espíritu Santo

Cruceiro do Espíritu Santo

servido por Manolo sin comentarios compártelo

PEDRA DO HOME

A Pedra do Home

Estas fotos son propiedade de Pazos(Amerginh)-Celtiberia.net

Un dos lugares emblemáticos(e pouco estudiados e POUCO CUIDADOS-PROTEXIDOS) do Concello de Val do Dubra. É curioso o tamaño pequeno das tumbas. De feito teño lido nalgún sitio que lle chaman "de xente pequena"
O poboamento da Pedra do Home sitúase en San Cristobo de Portomouro(Val do Dubra), arriba da Igrexa de Portomouro. Son unhas tumbas antropomórficas, que os veciños chamaban Pedra dos Mouros. É un grupo de tumbas altomedievales-suevas labradas en roca granítica típica da zona. Había máis dunha docena delas, algunhas xa perdidas e polo menos unha está tapada pola maleza e enterrada na parte baixa.

Sarcófagos I. Pazos, 2005.

Sarcófagos II. Pazos, 2005.
Estos sarcófagos tiñan lápidas labradas. Algunhas pódense ver no Museo do Pobo Galego.
Atopáronse algunhas moedas, cerámicas e algúns metáis.

Pedra do Home. Pazos, 2005.
Estas tumbas encóntranse nas propiedades que dende moi antigo pertenceron á Casa de Altamira. Díse que a casa está construída sobre un castelo, castro, forte. No siglo XVIII aínda era un cuartel militar.
Hoxe pódese ver unha pedra que sobresae que antigamente tiña 2-3 metros máis de alto, pero que nos anos cincuenta foi dinamitada por Xan do Romaño, que viña buscando o tesouro que non dou atopado.

Hueco-cueva de la roca. Pazos, 2005.

Portomouro> Porto Mararie>Portomauri= Porto dos mouros= Paso antigo.

No século XI aparece documentada coma Porto Mararie, vencellada a lenda de Santiago Apóstolo, cuio corpo levaban os seus discípulos para ser enterrado, e perseguidos polos pagáns cruzaron a ponte que se derrubou deixando ós perseguidores do outro lado.
Hai quen sitúa a Portomouro de Abaixo cá 3ª mansio romana Ad Duos Pontes da vía XX "per loca marítima" do Itinerario de Antonino. A pedra do Home xunto a Igrexa de San Cristobo(santo camiñeiro) está vinculada a este paso. Sería torre vixía do paso.
Sexa como fore Entrepontes e a ponte de Portomouro é un paso importante de vías de comunicación pola depresión meridiana Tuy-Carballo. En Entrepontes ramificaríase un camiño polo lado este do río Dubra(Portomouro-Portomeiro-Niveiro...) e outro pola marxe oeste(Coucieiro-Casrboeiro-Xallas...)
Ver: http://caminhos-patinho.blogspot.com/
En 1380 había unha taberna ó servicio do paso-ponte(Ferreira Priegue: Los caminos medievales de Galicia)
Esta ponte derrubouse no ano 1606, polo que Terra de Duurie deixóu de ser paso importante da xente da Costa da Morte e pelegríns camiño de Compostela en favor das pontes constrídas en Ponte Albar e Ponte Maceira.
A súa importancia está documentada(1564):
" Conviene que para se redificar la dicha puente es muy nescesario hacer repartimiento del dinero que para ello ser menester entre los vecinos concejos de las provincias que resçiben aprovechamiento de la dicha puente, que son la ciudad de Santiago, y toda su provincia, donde entran los concejos de la dicha tierra del Xallas y también los puertos y tierras de Soneira e Bergantiños, y toda la dicha provincia de Santiago y la ciudad de Orense, e Tui e sus provincias, e ansí mesmo es nescesario también que el rei nuestro señor de licencia para hacer dicho repartimiento, e que la dicha puente se haga e redifique fuerte e perpetua como antes estaba".
"esta puente es muy nescesaria por estar en buen sitio, e cómodo y en un camino real y paso por donde van y vienen de los puertos de Laxe, Muxía, Camariñas, Corme, Malpica, bestias mulares e en especial ganados e pescado para las ferias de la Bañeza y Medina del Campo e de Ríoseco e de Astorga y Benavente".
O documento máis antigo que se coñece que faga mención a ponte Portomouro data de 1380 . Pero só coñecemos a súa apariencia a través da descripción, que se lle fai, nun documento de 1564, que di: Sobre o río Tamare da Ponte Portomouro estaba unha ponte de pedra de catro arcos fortes e largos, que caeu por ser moi antiga. O deterioro da ponte xenerou un pleito no que se demandaba a través da Real Audiencia de Galicia a súa imprescindible reparación. Nesta petición as provincias do Xallas e Dubra reclaman a reconstrucción desa ponte, como método para preservar a comunicación da zona marítima de Corcubión, Fisterra, Camariñas, Laxe, Corme, Bergantiños, e Malpica, así como de Santiago, Ourense e Tui coa meseta. A ponte Portomouro parece funcionar deste modo como nexo de unión dun camiño importante para o transporte de productos como peixe, gando, e outros bastimentos, para as feiras de Medina del Campo, Medina de Ríoseco, Benavente e Astorga . Dise da ponte que está en bo sitio, e cómodo, e nun camiño Real. Finalmente engaden que debería deixarse, forte e perpetua como antes estaba. Ademais, ó ser necesaria a asistencia de peritos, que cuantificaran os gastos das reparacións, éstes descrébena. Medía 236 pés de longo, o que equivale a 66 m., 34 pés de alto, é dicir 9,5 m, e 16 pés de ancho, que é igual a 3,93 metros. Constaba dun arco central de algo mais de 36 codos , algo máis de 15 metros, situado entre outros tres máis pequenos, que están en las orillas de las ribieras. Destes arcos pequenos non se dan medidas. Os materiais empregados para a construcción da ponte semellan ser cantería, e argamasa .
A construcción no século XV da veciña Pontemaceira, debeu facer innecesaria a reparación da ponte Portomouro, demasiado costosa, para servir a un camiño en desuso debido á creación dos camiños medievais de Santiago, que xeneraron itinerarios alternativos. A pervivencia ou abandono dunha ponte se nos presenta así intimamente ligada á historia do camiño ó que serve. Se unha ponte cae e non se reconstrúe o camiño morre, e viceversa . A caída definitiva da ponte Portomouro en 1592, debeu perxudicar en grande medida ó importante número de personas que traxinaba por ela. Neste senso parece pronunciarse o pleito, interposto polos veciños de San Mamede de Piñeiro e Santo Tomé de Ames, no ano 1626, amosando as consecuencias que trouxo para os habitantes dun e doutro lado do río a caida definitiva da ponte acaecida apenas trinta anos antes. O camiño péchase e desaparece.

Leer más: http://www.celtiberia.net/verlugar.asp?id=612#ixzz1aqMSyc8p

Cómo chegar:
Dende a ponte(Entrepontes) sóbese á Igrexa e está no alto do pobo.

Imágenes ©2011, Datos de mapa ©2011 - Términos de uso

Mapa
Satélite
Superponer callejero
Relieve
1 mi1 km
BIBLIOGRAFÍA:
Pazos(Amerginh)
Celtiberia.net
Ferreira Priegue: Los caminos medievales de Galicia

servido por Manolo sin comentarios compártelo

TOPONIMIA DE VAL DO DUBRA

Toponimia de Val do Dubra
DUBRA
Suevo = corriente de agua, río
Eslavo = (dubr) bosque, roble
Irlandés = dobur
Galés = Dwfr= auga, Du = escuro>irlandés moderno: Dubra = escuridade
Galo =verno-dubrón
Córnico = dour

Arabexo
Íbero = (Ara) lugar alto, chan e frío
Celta-precelta= Ara+ég+ium

Albagueira: Indoeuropeo:(alp-alb) = altura, monte
O Burgo: aldea ou poboación moi pequena, dependente de outra principal
O Campo do Río: terreo extenso fóra do poboado de sembrados, árbores e outros cultivos, xunto ó río
A Cancela: límite, barreira natural ou artificial
O Casal: casa ou casas cas súas terras
Os Caseiros: Terras onde viven e traballan os caseiros
Castrillón: O seu nome ven de que houbo un castro(Verhttp://castrosdevaldodubra-patimho.blogspot.com/)
As Cerdeiras: lugar onde había cereixeiras
A Fonte: unha fonte
A Igrexa: onde está a igrexa
O Monte: elevación do terreo normalmente con vexetación espontánea
O Outeiro: pequena elevación de terreo illada e pouca extensión
Outrocanto: (posible) sitio con pedra en ángulo?
O Pino: lat.: pinus = pino
Rebordelos: que está máis alá, fora?
O Vilar: lugar pertencente a unha vila rústica

Bembibre
i.e. = P(B)aemeiobrix(briga)=
P(B)ae=río,
meio=entre,
brix(briga)=fortaleza, lugar en alto; =
fortaleza(lugar en alto) entre ríos

Arcai: i.e.= arc/ark = peña, pedra
Bembibre: indoeuropeo: baemeiobrix
O Campo da Feira: campo onde se celebra a feira
O Casal: casa ou casas cas súas terras
A Corredoira: depresión profunda producida polo paso dos carros e a auga, corgo
A Graciosa: (posible) lugar que foi producto de doazón?
A Mexerica: ?
O Pazo: "casa señorial".
Socortes: ¿baixo das cortes(lugar cerado e cuberto prós animáis)? Lat.: sub.: debaixo de
A Taboada: anaco pequeño de terreo preparado para plantar hortalizas

Buxán
Germánico: Busji: (Comandante?)
Altomedieval: Bus(s)ianus(Xentilicio)

As Cañotas: parte do tronco(talo) da planta que queda unido á raiz despois de cortalo. Lugar de moitos canotos
Carral: lugar de carros, lugar de tránsito de carros
Casais: casas rurales con varias dependencias, casales
A Coruña: Celta-precelta: cor = pedra
Clunia = Pradera? Latín = Corus(vento que ven do noroeste)
O Cruce: lugar nunha encrucillada de camiños
A Igrexa: onde está a igrexa
Montemaior: monte máis grande, maior(mons-tis e maior-rus)
Padrón: (posible) pedrón: pedrafita, menhir
Quintán: (posible) terreo chairo que rodea unha igresia e que antigamente se empregaba coma cemiterio. Tamén se pode referir a unha quinta parte de un terreo...
As Quintáns: (posible) terreos chairos que rodean unha igresia e que antigamente se empregaban coma cemiterio. Tamén se pode referir a unha quinta parte de un terreo...
Reboredo de Abaixo: lat. Roburetum= robustecido, afirmado, consolidado
Reboredo de Arriba: lat. Roburetum= robustecido, afirmado, consolidado
Reboredo do Medio: lat. Roburetum= robustecido, afirmado, consolidado / Cornes = Precéltico= Corn/Carn = pedra, duro
Vilar: lugar pertencente a unha vila rústica
Vilasuso: ?

Coucieiro
Lugar de paso de camiño antiguo polo que moita da súa toponimia teña nomes relativos(O porto, Portomedal...)

Bascuas: ?
Gontar: Germánico: gund = ejército, guerreiro, batalla. Guntharius = guerreiro. Posesivo: de guntharius
Gondiarii, de Gondiarius(gunth+hari)= lucha, luchador . Segunda parte xermánica -ar procedente de harjis = ejército
A Igrexa: onde está a igrexa
Lal: ?
Maxais: ?
O Porto: paso, lugar de paso
Portomedal: Lat. Meta: montón ou columna cónica = paso do alto
Vilalba: i.e.= alb/alp = altura, monte e lat.: villare: pequeño núcleo poboado
Vilar: lugar pertencente a unha vila rústica

Erviñou
Er: paleoeuropeo: raíz hidronímica *ER-, "moverse, fluir": río francés Aron, afl. del Loira.

Abelenda: terreo extenso sen cultivar
Erviñou: ?
San Cristovo: Santo camiñeiro

Niveiro
¿de neve, branco?

A Algaria: ¿lugar ruidoso? (algaria é un rabisaco, xeneta, e a substancia de forte cheiro que desprende, pero creo que non é o caso)
O Barral: lugar donde hai moito barro, barreira
Campana Arriba: ¿campá arriba?
A Igrexa: onde está a igrexa
Nariño: Nariño: nar = i.e. = fluir agua
Niveiro do Medio: ¿de neve, branco?
A Pedregosa: cheo de pedras
A Rocha: rocha grande, penedo
O Seixal: terreo abundante en seixos
A Torre Branca: ¿rocha branca?

Paramos
pre indo-europeo = muy visible, terreno desabrigado

Carballosa: lugar de carballos
A Cavada: Anaco de monte ou terreo sen cultivar que se cava para convertelo en labradío
Paramos: pre indo-europeo = muy visible, terreno desabrigado
O Pombal: lugar onde se crían ou viven as pombas, do lat.: palumbariu
Quintáns: (posible) terreos chairos que rodean unha igresia e que antigamente se empregaban coma cemiterio. Tamén se pode referir a unha quinta parte de un terreo...

Portomeiro
¿paso grande, paso abrigado?

Cerradelo: ¿lugar cerrado? ¿cerca?
Portomeiro: ¿paso grande, paso abrigado?
Vilardoa: ¿vilar de Oa?

Portomouro
Porto mauri= Porto dos antigos

Cernadas: lat.: (terras) cineratas= icineradas, queimadas
Novais: terras que se cultivan de novo ou por primeira vez.
Portomouro de Abaixo(Entrepontes): = ad duos pontes(a do Dubra e a do Tambre) . Porto dos antigos
Portomouro de Arriba: Porto dos antigos
Xermán: ¿xentilicio de Germán?

Rial

Arnexo: arn(celta, precelta)= cauce excavado por corrente de auga

Buiro: da voz céltica bod= auga, charca, fonte; e o latín ariu, = abundancia de auga doce. Ou tamén(Boiro) do xermánico-suevo burio, borio= recinto balado ou pechado
Xermánico: Boiro = aldea.
O Campo de Carlexo: i.e.: car = pedra .
O Campo de Rial: ?
O Campo dos Cochos: pois éso
Carlexo: i.e.: car = pedra
O Carral: lugar de carros, lugar de tránsito de carros
O Castro: esta poboación está sobre un castro. Véxase: http://castrosdevaldodubra-patimho.blogspot.com/
Costenla: ¿que está nunha costa, pendente?
O Foxo: alude ós antigos foxos para caza do lobo.
Loureiro: seguramente houbo un(s) loureiro(s) no lugar
Malvares: ?
Pousada: lat.: pausata = lugar onde se fai alto para descansar, normalmente en lugares elevados, como é o caso
O Rieiro: lugar de paso de augas dun río ou manancial(rielo: regato)
Santo Estevo: estevo significa: "coronado".
Este santo chámase "protomártir", porque tivo o honor de ser o primeiro mártir que derramóu o seu sangue por proclamar a súa fe en Cristo.
Soutiño: Souto pequeno, normalmente de castiñeiros. Rodís= Germánico: hroth= Roderichi, de Rodericus(Rod+ric)= fama, renombre
O Viso: lugar dende o que se ve moito terreo

San Román
Latín:
-sub romanum = xunto ó romano
-sub remaneum = xunto á parada, habitación, descanso
San Román = soldado que se convertíu
San Román = santo sin cara
San Román = comodín para resolver cristianizacións difíciles
A maioría dos San Román están en pequenos montes preto de encrucilladas e vías romanas

A Carreira: lugar de camiños para carros
Cebei: ?
Estebande: afiliación xermánica : "sindi" xenitivo de sindus, e este do gótico sinths, = camiño, expedición militar. Estebo: nome de persoa, que nos fala dun posesor da terra no lugar
Insua: do lat. Insula "terra rodeada de auga", refírese ás veces, máis ca unha illa propiamente dita, a porcións de terreo configuradas polas encostas ou ribeiras de arroios ou mínimas correntes fluviais.(Fernando Cabeza Quiles: Os nomes da terra. de. Toxosoutos. Páx.: 207)
A Lesta: ¿ventos do leste?
Novexilde: Antropónimo xermánico rematado en -hildi o -gildi. Leubegeldi, xenitivo de Leovegildus < PG *Leubegeldaz. → Novegeldi, Novegildus, Novexilde
San Roman: Latín:
-sub romanum = xunto ó romano
-sub remaneum = xunto á parada, habitación, descanso
San Román = soldado que se convertíu
San Román = santo sin cara
San Román = comodín para resolver cristianizacións difíciles
A maioría dos San Román están en pequenos montes preto de encrucilladas e vías romanas
Vilar: lugar pertencente a unha vila rústica
Xermil: Suevo: acabados en mil = célebre, famoso

Vilariño
Pequeño lugar pertencente a unha vila rústica

Cornes: Precéltico= Corn/Carn = pedra, duro
A Igrexa: onde está a igrexa
A Picaraña: orónimo, que fai referencia á forma de pico ou prominencia, dun montículo que se levanta na localidade; pico do celta beccus: puntiagudo
Vilariño: Pequeño lugar pertencente a unha vila rústica

BIBLIOGRAFÍA:
-Fernando Cabeza Quiles: Os nomes da terra. Ed. toxosoutos
-Celtiberia.net

servido por Manolo sin comentarios compártelo

Castros de Val do Dubra

Castros de Val do Dubra

Val do Dubra, aínda que non está estudiado arqueolóxicamente o suficiente(eu diría casi nada) é moi rico en castros, mámoas, etc.

Castros de Val do Dubra

Lugar: Niveiro
Parroquia: San Vicente de Niveiro
Estado: En bó estado, aínda que cuberto de vexetación.
Descrición(según X. Agrafoxo. Santiago, 1989)"Componse o castro dun recinto interior de forma ovalada acusadamente inclinado de levante a poñente. Deféndese por unha rexa muralla de pedra de mampostería que na banda onde o chan da croa acada a súa máxima pendente, a rexión que mira ó val do río Dubra, transfórmase nun terraplén de importante inclinación. A muralla atinxe as súas máximas proporcións na proximidade á capela de San Antonio. A altura interior é superior ós 4 m. aproximadamente. A medida que se vai desplazando ata ámbolos dous lados vai perdendo altura.
Medidas: N:S:: 80m L:W:: 85m."4
No castro de Niveiro din que había un túnel que salía a unha fincas máis abaixo.

4 RIAL
Lugar: O Castro
Parroquia: San Vicente de Rial
Estado: DesaparecidoDescrición: Sábese que houbo un castro pola súa toponimia e porque aparecíu un muiño de man de tempo prerromano-romano tamén desaparecido

5 PAZO
Lugar: O PazoParroquia: San Salvador de Bembibre
Estado: Regular-mal. Hai un par de anos foi vítima dun desbroce para aproveitamento agrícola.Descrición(según X. Agrafoxo. Santiago, 1989)"Ostenta o xacimento un único recinto circular protexido por un parapeto de terra que amosa escasas proporcións por causa de esmorecerse en todo o arredor ata as rexións limítrofes exteriores. Na parte interior deste recinto atópase unha acumulación de terra totalmente cuberta de piñeiros, que acada unha altura semellante á da defensa exterior, e entre eles un pequeno foso interior de escasísimas magnitudes dáda-las reducidísimas proporcións do xacimento. Nada mellor que a análise do perfil do castro para poder aprecia-la forma desta acrópole.
Medidas: N.S.: 50m. L.W. 50m."

6 PARAMOS

Lugar: Paramos
Parroquia: Santa María de Paramos
Estado: Bó. Cuberto de Maleza
Descrición(según X. Agrafoxo. Santiago, 1989"Presenta un único recinto central de forma ovalada e con clara tendencia a inclinarse dende o levante ó poñente e mais profundamente de sur a norte. A croa bastante irregular componse dun recinto dividido en dúas partes por un sector central que vai de oriente a occidente e que se eleva por enriba do nivel da acrópole situado na banda do norte e que pode actuar a xeito de valioso elemento defensivo ou pequeno foso. Arrodea a esta acrópole un parapeto de dimensións importantes por toda a banda meridional, dende o poñente ó levante, e que conserva tódalas súas magnitudes e proporcións ata o camiño que se adentra na croa.
Medidas: N.S.: 60m. L.W.: 70m."

7 PORTOMOURO

Lugar: Portomouro
Parroquia: San Cristobal de Portomouro
Estado: Mal.
Descrición(según X. Agrafoxo. Santiago, 1989)"Presenta un recinto central lixeiramente inclinado ás marxes do Tambre, de aspecto bastante uniforme e no que o seu sistema de protección consiste no levantamento dun sólido parapeto, cunha altura superior ós 5 m., e que pola banda meridional foi recentemente arrasado. Rodeando este recinto central atópase unha plataforma que nalgunhas partes é cinguida dun parapeto bastante esmorecido e que na banda septentrional foi totalmente arrasado. Mais que unha plataforma interior trátase dun foso defensivo de aproximadamente 10 m. de anchura que envolve a totalidade da croa castrexa.
Medidas: N.S.: 70m. L.W.: 85m.
"Preto atopamos a Pedra do Home(Tumbas excavadas en pedra, posiblemente, non foron estudiadas a fondo, da época sueva)

8 MALVARES

Lugar: Malvárez
Parroquia: San Vicente de Rial
Estado: En perigo de desaparición. Foi destruída a súa parte de poñente por dos desmontes, un recente
Descrición(según X. Agrafoxo. Santiago, 1989)"Presenta un recinto central único e de forma arriñonada, pero moi irregular, e cun maior desenvolvemento superficial da parte situada na rexión meridional. Amosa unha clara e visible inclinación de sur a norte, máis acusadas de poñente a levante, e deféndese por medio dunha forte muralla e terraplén en todo o perímetro. A muralla ostenta unha altura exterior superior ós 5 m. na banda que mira á aldea de Malváres Grande e vai perdendo consistencia a medida que vai desplazando cara os puntos sobresaíntes e angulosos da acrópole castrexa.
Medidas: N:S.: 110 m. L.W.: 60 m."

Bibliografía:Debuxos dos castros e Descrición de: O hábitat castrexo no Val de Barcala, Amaía e o Val do Dubra(ed. Sementeira) de Xerardo Agrafoxo.

AREAS DE INTERÉS ARQUEOLÓGICO(tomado de Eptisa(P.E.G.O.M. de Val do Dubra)

El municipio de Val do Dubra cuenta con una serie de áreas de interés arqueológico por la existencia comprobada o razonablemente presumida de vestigios de carácter arqueológico. La relación de estas áreas es la siguiente:

PARROQUIA DE ABAREXO (Santa Maria)
- 01.YC05 - Castro. “Castro de Tenzas da Costa”, GA15088Ref001 (Costa, Rebordelos-Abelenda)
- 01.YC06 - Castro. “O Castrillón”, GA15088019 (O Burgo)PARROUIA DE BEMBIBRE (San Salvador)
- 02.YC22 - Arquitectura militar. “Castelo do Pazo. O Castelo”, GA15088007 (OPazo)

PARROQUIA DE BUXAN (Santiago)
- 03.YC19 - Castro. “Castro de Buxán”, GA15088008 (A Igrexa)
- 03.YC20 - Túmulo. “Mámoa 1 da Costa do Marco”, GA15088017 (Costa doMarco, Vilar)
- 03.YC21 - Túmulo. “Mámoa 2 da Costa do Marco”, GA15088018 (Costa doMarco, Vilar)
- 03.YC22 - Indeterminado. “Facho”, GA15088Ref003 (Montemaior)

PARROQUIA DE ERVIÑOU (San Cristobo)P.G.O.M de VAL DO DUBRA (A CORUÑA)DOCUMENTO INICIAL 8
- 05.YC10 - Castro. “Castro de Erviñou”, GA15088Ref002 (San Cristovo)
- 05.A11 - Carballeira de la Capilla de San José (Abelenda)

PARROQUIA DE NIVEIRO (San Vicente)
- 06.YC12 - Castro. “Castro de Niveiro”, GA15088023 (Niveiro do Medio)
- 06.A13 - Árbol. Roble centenario en A Igrexa (A Igrexa)

PARROQUIA DE PARAMOS (Santa María)
- 07.YC12 - Castro. “Castro de Santa María de Paramos, Castro de Paramos, ACroa, O Castro”, GA15088024 (Paramos)
- 07.YC13 - Túmulo. “Mámoa 1 da Taberna Vella”, GA15088001 (Pedras Negras, ACavada)
- 07.YC14 - Túmulo. “Mámoa 2 da Taberna Vella”, GA15088002 (Pedras Negras, ACavada)

PARROQUIA DE PORTOMEIRO (San Cosme)
- 08.YC11 - Arquitectura militar. “Castro do Castelo”, “O Castelo de Portomeiro”GA15088005 (Portomeiro)
- 08.YC12 - Castro. “Castro de Vilardoa”, GA15088Ref004 (Cerradelo)
- 08.YC13 - Túmulo. “Mámoa 1 Paraños, Vilardoa”, GA15088013 (Vilardoa)
- 08.YC14 - Túmulo. “Mámoa 2 Paraños, Vilardoa”, GA15088014 (Vilardoa)
- 08.YC15 - Túmulo. “Mámoa 1 de Mato Grande”, GA15088015 (Vilardoa)
- 08.YC16 - Túmulo. “Mámoa 2 de Mato Grande”, GA15088016 (Vilardoa)

PARROQUIA DE PORTOMOURO (San Cristobo)
- 09.YC25 - Castro. “Castro de Portomouro”, GA15088010 (Portomouro de Arriba)
- 09.YC26 - Necrópolis. “Sartegos, Pedra do Home”, GA15088009 (Portomouro deArriba)

PARROQUIA DE RIAL (San Vicente)
- 10.YC37 - Castro. “Castro de Rial”, GA15088011 (O Castro)
- 10.YC38 - Castro. “Castro de Ramona, Castro de Malvares”, GA15088006 (Malvares)
En Malváres, aínda que en EPTISA non o fan constar hai unha mámoa, así o demostra tanto a toponimia(A Mámoa) coma a morfoloxía do terreno
- 10.YC39 - Castro. “Castro de Boiro”, GA15088Ref005 (Pousada)

PARROQUIA DE SAN ROMAN (Santa Mariña)
- 11.YC36 - Túmulo. “Mámoa 1 de Porto Rabeiro”, GA15088003 (Xermil)
- 11.YC37 - Túmulo. “Mámoa 2 de Porto Rabeiro”, GA15088004 (Xermil)
- 11.A38 - Carballeira en San Román (San Román)

PARROQUIA DE VILARIÑO (San Pedro)
- 12.YC16 - Castro. “Castro de Os Castros”, GA15088012 (A Igrexa)P.G.O.M de VAL DO DUBRA (A CORUÑA)DOCUMENTO INICIAL 9
- 12.YC17 - Túmulo. “Mámoa 1 de Alto de Vilariño”, GA1508821 (A Balurida deAbaixo, Vilariño)
- 12.YC18 - Túmulo. “Mámoa 2 de Alto de Vilariño”, GA1508822 (A Balurida deAbaixo, Vilariño)

servido por Manolo sin comentarios compártelo

Documentos antiguos de Val do Dubra

Documentos antiguos de Val do Dubra

Cronicon Iriense:
et Mirus cepit Bracaram et fecit concilium Bracarensem sedundum, ubi Andreas fuit, in era DCX Et Mirus sedi sue Hiriensi contulit dioceses, scilicet: Morracium,Saliniensem, Moraniam, Celenos, Montes, Metam, Merciam, Tabeyrolos, Velegiam, Hour, pistomarcos, Amaeam, Coronatum, Dormianam, Gentinas, Celticos, Barchalam, Nemarcos, Vimiantum, Selagiam, Bregantinos, Farum, Scutarios, Duuriam, Montanos, Nemitos, Prucios, Bisacos, Trasancos, Lavacencos et Airos, et alias que in canonibus resonat. (Transcripción e notas de Manuel-Rubén García Alavarez, Memorial Hisatórico Español, (R.A.H.), Tomo L. Madrid. 1963”.
Traducción: Miro Tomou baixo o seu dominio a Braga e reuniu o Concilio Bracarense segundo, onde acudíu Andrés no ano 610. E Miro puxo baixo a súa sé Iriense as seguintes dióceses a saber: O Morrazo, Salnés, Moraña, Caldas, Montes, Meta, Merza, Tabeirolos, Valga, Louro, Nemancos, Vimianzo, Seaia, Bergantiños, Faro, Escudeiros, Dubra, Montaos, Nendos, Pruzos, Bezoucos, Trasancos, Labacengos e Arros, e outras das que se ten mención nos canones
Tomado de: http://burlanegra.vieiros.com/foro/read.php?f=10&i=594&amp;amp;t=240&v=t&lang=gal

Presionar sobre a imaxe para ler

Templarios en Val do Dubra

Dúas encomendas templarias:

-Lendo:

San Xulián de Lendo é unha parroquia do concello de A Laracha (A Coruña).

No documento de 1241 o mosteiro de Oseira cede aos templarios unha serie de propiedades nesta comarca, que lles vendera Gómez Ares e a súa esposa María Fernández; localizábanse estes bens in tota terra de Trastamar et de Duvria et in Bregantinos et in Canzes...

Os templarios reciben as seguintes propiedades "-Tres casais en San Martiño de Cances.8
-A oitava parte da igrexa de San Martiño de Cances.
-Un casal en Baz.9
-Un casal en Vilar de Asalo.10
-Un casal en San Salvatore de [...].11
-A cuarta parte do pazo de San Salvador.
-O quiñón que tiña o mosteiro na igrexa dese lugar.
A isto temos que engadirlle a cuarta parte do couto de San Martiño de Cances, tiñan os templarios (usurpándolle quizais a parte que alí tiña Oseira), a posesión do cal é precisamente o que motiva a concordia, xa que supoñemos que o mosteiro de Oseira, dado o afastamento destes bens, non tería moitos desexos de comezar preitos longos, preferindo a mellor solución, un acordo amigable."

- O que nos interesa é: Un casal en San Salvatore de [...].: refírese a San Salvador de Bembibre en terras de Duvria

Non sería Bembibre a única parroquia do concello de Val de Dubra onde a Orde posuía bens. Xa o 30 de xullo de 1199 recibirían de Urraca Fernández, filla do conde Fernando Pérez de Traba, que facía o seu testamento, XX mvr. et quantum habeo in Aravegio cum sua populatione.12 Este lugar é Santa María de Arabexo, parroquia de Val de Dubra.

1237, maio. Oseira
Don Gómez Ares e a súa muller dona María Fernández vende ao mosteiro de Oseira e ao seu abade don Fernando a metade dun casal na vila de Souto, parroquia de Santa Vaia, e outras herdades en Trastámara, Dubra, Bergantiños e Cances, por 100 marabedís e cinco moios de pan.
Pub.: Romaní Martínez: Colección...Oseira.., I, doc. 425, páxs. 401-402.

In Dei nomine. Notum sit tam presemtibus quam futuris quod dompnus Gomecius Arie et coniux eius dompna Maria Fernandi vendimus et concedimus medietatem unius casalis quam acquisivimus in villa que dicitur Sautum in parrochia sancti Salvatoris dompno F. abbati et fratribus Ursarie. Similiter etiam vendimus ego et mater mea quicquid iuris habemus vel habere debemus in cautis et ecclesis et hereditatibus in tota terra de Trastamar et de Duvria et in Bregantinos et in Canzes et in aliis locis ex parte domni Arie Iohannis, supradictis abatí et fratribus, pro C. Morabitinis et V modiis panis, et ponimus IIIIor casalia, unum in Amoeiro et tria in Parada et omnia bona nostra in pignores iam dicto monasterio quod sempre defendamus illud cum omnibus istis que ei vendimus et concedimus.

Insuper abbas et conventus dederunt in presenti conmendatori et fratribus Templi iam supradictis tria casalia que habebant in parrochia sancti Martini de Canzes et octavam partem ecclesie [...] et unum casale in loco que dicitur Baz, et alium in Vilar de Asal et alterum in sancto Salvatori de [....] cum omni voce eiusdem [...] et quartam partem de palaciis eiusdem loci, et quinionem suum ecclesie ipsius ville[...].

Tomado de: http://216.239.59.104/search?q=cache:aZ6BZ-MbHwsJ:www.estudioshistoricos.com/articulo/cpm/cpm_01.doc+Lendo+A+Laracha+D%C3%BAas+encomendas&hl=es&amp;amp;amp;ct=clnk&cd=2&gl=es

"unius lapis ipsius cauti fixus in illa mamula,deinde super monten...dividit Sanctum Petri de Benza de Busian in illa publixa vía.Item alius lapis fixus est super Fontanum Siccum similiter in illa publica vereda quod extremat....Item aliud lapidem defigi mandamivus in medio itinere quod separat inter Busian et Nevarium.Alium siquidem signum lapidem positum est in publico calle Busiani et Reboreto.Aliam lapidem positum esse mandavimus inter Villarinum et Busianum,que stat dividens suas divisiones et mamulas”

“et per congosstrum de Covas,et per illam parameiram,et per VII harbores et per palman kagare el per Saldoirum et per patronem de Taix et per lamam malam.Spent(¿) continuatur cum terminis vestris de Dubria”

Traducción:

una piedra del mismo coto puesta en la mámoa, después por el monte ... divide San Pedro de Benza de Buxán en el camino público. Asimismo otra piedra está puesta sobre Fonte Seca del mismo modo en la vereda pública que confina ... Asimismo mandamos que se pusiese otra piedra a mitad del camino que separa Buxán y Niveiro. Otra piedra está puesta en en el camino público de Buxán y Reboredo. Mandamos que se pusiese otra piedra entre Vilariño y Buxán, la cual se levanta divdiendo sus divisiones y mámoas ...Y por la congostra de Covas y por la paramera [o Parameira?] y por Sete Árbores [¿Topónimo o común?] y por palma (?) kagare (?) y por Saldoiro y por el pedrón de Taix y por Lamamá. Spent (?) se continúa con vuestros términos de Dubra

Tomado de:http://www.celtiberia.net/verrespuesta.asp?idp=6188

servido por Manolo sin comentarios compártelo

Camiños antiguos de Val do Dubra

Camiños antiguos de Val do Dubra

servido por Manolo sin comentarios compártelo